Większość roślin kupionych przez początkujących nie ginie z zaniedbania, lecz z nadmiaru troski: za dużo wody, doniczka bez otworu, słoneczne okno dla rośliny, która wolała półcień. Dziesięć gatunków opisanych niżej znosi takie błędy lepiej niż większość innych i można je kupić w niemal każdym centrum ogrodniczym.
Wybraliśmy je według jednej cechy: potrafią się odbudować. Epipremnum, które zwiędło po zapomnianym podlaniu, prostuje się po kilku godzinach, zamiokulkas wytrzymuje trzy tygodnie bez wody, a aspidistra znosi chłodny przedpokój, w którym paproć szybko by zmarniała.
Najbardziej wyrozumiałe rośliny doniczkowe dla początkujących to sansewieria, zamiokulkas, epipremnum, zielistka, monstera, aloes, skrzydłokwiat, chamedorea wytworna, grudnik i aspidistra. Należy dobierać je do ilości światła, podlewać dopiero wtedy, gdy wierzchnie 2–3 cm podłoża są suche, używać doniczek z otworem i nawozić tylko od marca do września. Zielistka, chamedorea, grudnik i aspidistra są nietoksyczne dla kotów i psów.
Jakie rośliny doniczkowe są najłatwiejsze dla początkujących?
Częstotliwość podlewania dotyczy ogrzewanego mieszkania o temperaturze około 20 °C od wiosny do jesieni; zimą większość tych roślin potrzebuje mniej więcej o połowę mniej wody. Dane o toksyczności odnoszą się do kotów i psów i pochodzą z bazy amerykańskiego stowarzyszenia ASPCA.
| Roślina | Światło | Podlewanie | Koty i psy | Rozmiar w domu |
|---|---|---|---|---|
| Sansewieria (wężownica) | jasno do cienia | co 2–4 tygodnie, gdy podłoże całkiem wyschnie | toksyczna | 30–120 cm |
| Zamiokulkas | półcień do cienia | co 2–4 tygodnie | toksyczny | 40–90 cm |
| Epipremnum złociste | półcień, światło rozproszone | gdy wierzchnie 2–3 cm są suche | toksyczne | pędy 1–2 m |
| Zielistka (Chlorophytum) | jasno, bez południowego słońca | mniej więcej raz w tygodniu | nietoksyczna | 30–60 cm |
| Monstera dziurawa | jasno, światło rozproszone | co 1–2 tygodnie | toksyczna | 1–2 m |
| Aloes zwyczajny (aloe vera) | jasno, także trochę słońca | co 2–3 tygodnie | toksyczny | 30–60 cm |
| Skrzydłokwiat (Spathiphyllum) | półcień do cienia | mniej więcej raz w tygodniu | toksyczny | 40–80 cm |
| Chamedorea wytworna | półcień | gdy wierzchnie 2–3 cm są suche | nietoksyczna | 60–150 cm |
| Grudnik (Schlumbergera) | jasno, światło rozproszone | gdy wierzchnie 2–3 cm są suche | nietoksyczny | 30–45 cm |
| Aspidistra wyniosła | cień do półcienia | co 1–2 tygodnie | nietoksyczna | 40–80 cm |
1. Sansewieria
Sztywne liście magazynują wodę, dlatego roślina znosi długie przerwy w podlewaniu i suche powietrze przy kaloryferach. Przetrwa w ciemniejszym kącie, ale przy jasnym oknie rośnie wyraźnie szybciej. Zimą zwykle wystarczy podlać ją raz w miesiącu.
2. Zamiokulkas
Grube kłącza pod ziemią działają jak zbiornik wody. Akceptuje mało światła i nieregularną opiekę, a jedynym pewnym sposobem, by go zniszczyć, jest zbyt częste podlewanie. Żółknące łodygi niemal zawsze oznaczają zbyt mokre podłoże.
3. Epipremnum
Roślina zwisająca, dobra na regał lub szafę, w sklepach często sprzedawana jako scindapsus. Gdy brakuje jej wody, liście wiotczeją, a kilka godzin po podlaniu znów się prostują, więc łatwo się na niej nauczyć, kiedy podlewać. Sadzonki ukorzeniają się w szklance wody w ciągu dwóch do czterech tygodni.
4. Zielistka
Wypuszcza długie pędy z małymi roślinkami, które łatwo się ukorzeniają, więc z jednej rośliny szybko robi się kilka. Lubi jasne miejsce bez ostrego słońca w południe. Brązowe końcówki liści to zwykle skutek suchego powietrza z kaloryferów.
5. Monstera
Najbardziej znana z dużych roślin liściastych potrzebuje jasnego, rozproszonego światła i miejsca. Młode liście są całe, charakterystyczne wcięcia pojawiają się z wiekiem i przy odpowiedniej ilości światła. Podlewać ją należy, gdy wierzchnie 3–5 cm podłoża są suche.
6. Aloes
Sukulent na najbardziej słoneczne okno w mieszkaniu. Potrzebuje podłoża do kaktusów, najlepiej w doniczce glinianej, i wody dopiero wtedy, gdy ziemia całkowicie wyschnie. Latem może stać na balkonie, ale do bezpośredniego słońca trzeba go przyzwyczajać przez tydzień lub dwa, inaczej liście się poparzą.
7. Skrzydłokwiat
Jedna z niewielu roślin, które kwitną także przy umiarkowanym świetle. Pragnienie sygnalizuje wyraźnie: cała roślina opuszcza liście i po kilku godzinach od podlania znów się podnosi. Choć bywa nazywany lilią pokoju, nie jest prawdziwą lilią.
8. Chamedorea wytworna
Niewielka, wolno rosnąca palma, która znosi mniej światła niż większość palm. Nie lubi całkowitego przesuszenia, a w suchym powietrzu ogrzewanych mieszkań atakują ją przędziorki, dlatego warto ją od czasu do czasu opłukać pod prysznicem.
9. Grudnik
To kaktus leśny, więc woli rozproszone światło i więcej wody niż kaktusy pustynne. Aby znów zakwitł, w październiku i listopadzie potrzebuje chłodniejszych nocy w temperaturze 12–15 °C i długich okresów ciemności.
10. Aspidistra
Roślina ze starych kamienic znosi chłód, półmrok i nieregularne podlewanie. Rośnie powoli, dlatego warto od razu kupić egzemplarz w pożądanym rozmiarze. Takie odporne rośliny sprawdzają się też jako upominek; więcej pomysłów zebraliśmy w tekście o prezencie na parapetówkę z roślinami.
Jak dobrać roślinę doniczkową do ilości światła w pokoju?
Zacząć trzeba od okna, nie od rośliny. Prosty test: jeśli w południe można wygodnie czytać gazetę bez zapalania lampy, miejsce nada się dla większości roślin z tej listy. Już dwa metry od szyby dociera tylko ułamek światła z parapetu.
- Okno południowe lub tuż przy oknie zachodnim: aloes i sansewieria. Grudnik warto odsunąć nieco od szyby.
- Okno wschodnie lub zachodnie, 1–2 m od niego: monstera, zielistka, epipremnum, chamedorea, grudnik.
- Okno północne lub głębiej w pokoju: zamiokulkas, sansewieria, aspidistra, skrzydłokwiat i epipremnum, które będzie rosło wolniej.
W pomieszczeniach, do których światło dzienne prawie nie dociera, wybór jest jeszcze węższy; piszemy o tym w osobnym poradniku o roślinach do ciemnych pomieszczeń.
Jakie błędy najczęściej popełniają początkujący?
- Podlewanie według kalendarza. Warto wsunąć palec na 2–3 cm w podłoże i podlać dopiero wtedy, gdy na tej głębokości jest suche. Mokre korzenie gniją, a zgnilizna korzeni zabija znacznie więcej roślin niż susza.
- Doniczka bez otworu. Osłonki są dobre jako ozdoba, ale sama roślina powinna stać w plastikowej doniczce z otworami. Wodę z podstawki lub osłonki trzeba wylać po 15–20 minutach.
- Wybór według wyglądu, a nie światła. Monstera trzy metry od okna północnego przeżyje, ale nie będzie rosła. Roślinę dobiera się do miejsca, którym się dysponuje.
- Przesadzanie zaraz po zakupie. Nowa roślina potrzebuje dwóch do czterech tygodni na aklimatyzację, potem można ją przenieść do doniczki szerszej tylko o 2–4 cm. W zbyt dużej doniczce ziemia zbyt długo pozostaje mokra.
- Nawożenie zimą. Nawozić należy od marca do września co dwa do czterech tygodni w dawce z etykiety, a od listopada do lutego wcale, bo wzrost niemal się zatrzymuje.
Kiedy i jak przesadzać rośliny doniczkowe?
Przesadzić roślinę trzeba, gdy korzenie wyrastają przez otwory, woda od razu przelatuje przez doniczkę lub roślina zaczyna się przewracać. Szybko rosnące gatunki, jak epipremnum, monstera i zielistka, potrzebują nowej doniczki co rok lub dwa, sansewieria, zamiokulkas, aloes i aspidistra co dwa do trzech lat. Najlepszy czas to marzec, kwiecień i maj.
- Dzień wcześniej podlać roślinę.
- Wybrać doniczkę szerszą o 2–4 cm, zawsze z otworem odpływowym.
- Użyć świeżej ziemi do roślin zielonych; dla aloesu, sansewierii i zamiokulkasa domieszać około jednej trzeciej gruboziarnistego piasku albo użyć podłoża do kaktusów.
- Posadzić roślinę na tej samej głębokości co wcześniej, uzupełnić ziemię i lekko ją docisnąć.
- Umiarkowanie podlać i przez tydzień chronić roślinę przed bezpośrednim słońcem.
Co zrobić, gdy na parapecie brakuje miejsca?
Gdy parapet jest pełny, miejsce przy oknie można wykorzystać w pionie. Nasz ogród wertykalny bez wiercenia rozpiera się teleskopowym drążkiem między podłogą a sufitem, ma regulację do 285 cm i na mniej niż 1 m² podłogi mieści dziewięć doniczek, każda ze zbiornikiem na 300 ml wody, więc zwykle wystarcza podlewanie raz lub dwa razy w tygodniu. Nadaje się dla mniejszych roślin, takich jak młode zielistki czy sadzonki epipremnum, aloes lepiej zostawić we własnej doniczce. Ogród wertykalny Urban Planty kosztuje 649 zł, z darmową wysyłką.
Frequently asked questions
Która roślina doniczkowa jest najbardziej odporna na błędy?
Zamiokulkas i sansewieria to najbardziej wyrozumiałe rośliny doniczkowe, bo obie magazynują wodę i znoszą mało światła. Źle znoszą jedynie zbyt częste podlewanie.
Które rośliny doniczkowe łatwe w uprawie są bezpieczne dla kotów i psów?
Zielistka, chamedorea wytworna, grudnik i aspidistra według ASPCA są nietoksyczne dla kotów i psów. Sansewieria, zamiokulkas, epipremnum, monstera, aloes i skrzydłokwiat są toksyczne po pogryzieniu i powinny stać poza zasięgiem zwierząt.
Jak często początkujący powinni podlewać rośliny doniczkowe?
Rośliny doniczkowe podlewa się wtedy, gdy wierzchnie 2–3 cm podłoża są suche, a nie w stałe dni. W przypadku większości łatwych gatunków oznacza to latem mniej więcej raz w tygodniu, a zimą co dwa do czterech tygodni.
Czy skrzydłokwiat jest groźny dla kota?
Skrzydłokwiat jest toksyczny dla kotów, bo zawiera kryształy szczawianu wapnia, które podrażniają pyszczek i żołądek. Nie jest jednak prawdziwą lilią i nie powoduje niewydolności nerek, którą u kotów wywołują lilie z rodzaju Lilium.
Kiedy najlepiej przesadzać rośliny doniczkowe?
Rośliny doniczkowe najlepiej przesadzać od marca do maja, gdy znów zaczynają rosnąć. Nowa doniczka powinna być szersza tylko o 2–4 cm, a przez cztery do sześciu tygodni po przesadzeniu nie należy nawozić.
