Wiele najpopularniejszych roślin doniczkowych, od epipremnum po skrzydłokwiat, jest trujących dla kotów i psów. Zwykle kończy się na podrażnionym pyszczku i wymiotach, ale niektóre, przede wszystkim lilie, mogą kota zabić. Na szczęście lista ładnych roślin uznawanych za bezpieczne jest długa.
Poniższe zestawienie opiera się na bazie roślin ASPCA, amerykańskiej organizacji ochrony zwierząt, której centrum toksykologiczne jest dla lekarzy weterynarii standardowym źródłem.
Jedno zastrzeżenie na początek: nietoksyczna nie znaczy jadalna. Kot, który zje pół zielistki, może i tak wymiotować, bo mięsożerca słabo trawi włókna roślinne.
Według ASPCA nietoksyczne dla kotów i psów są m.in. zielistka, chamedora wytworna, areka, nefrolepis, kalatea i maranta, grudnik, fiołek afrykański, peperomia, haworsja, Pilea involucrata, nolina (Beaucarnea), aspidistra, storczyk Phalaenopsis, bazylia i rozmaryn. Należy unikać lilii, które mogą być śmiertelne dla kota, oraz sagowca. Jeśli zwierzę zjadło trującą roślinę, trzeba od razu zadzwonić do weterynarza.
Jakie rośliny doniczkowe są bezpieczne dla kota i psa?
Pierwsze czternaście roślin w tabeli figuruje w bazie ASPCA jako nietoksyczne dla kotów i psów. Trawa dla kota to szczególny przypadek: nie jest jednym gatunkiem, lecz kiełkującym zbożem, zwykle owsem, pszenicą lub jęczmieniem, uprawianym właśnie po to, by kot je skubał.
Przed zakupem warto sprawdzić łacińską nazwę na etykiecie. Część roślin sprzedawanych jako „palma” czy „paproć” nie ma nic wspólnego z gatunkami bezpiecznymi.
| Roślina | Światło | Pielęgnacja | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Zielistka (Chlorophytum comosum) | jasno, rozproszone | podlewać, gdy wierzchnie 2 cm podłoża przeschną | koty uwielbiają zwisające liście; zjedzona w większej ilości może wywołać wymioty |
| Chamedora wytworna (Chamaedorea elegans) | półcień | podłoże lekko wilgotne | jedna z niewielu palm, którym wystarcza umiarkowane światło |
| Areka (Dypsis lutescens) | jasno, rozproszone | podlewać, gdy wierzchnie 2–3 cm przeschną | w mieszkaniu dorasta do 1,5–2 m |
| Nefrolepis, paproć bostońska (Nephrolepis exaltata) | jasno, rozproszone | stale wilgotna, lubi wilgotne powietrze | nie mylić z asparagusem (Asparagus densiflorus), który jest toksyczny |
| Kalatea i maranta | półcień | równomiernie wilgotne, miękka woda lub deszczówka | maranta wieczorem składa liście |
| Grudnik (Schlumbergera) | jasno, rozproszone | podlewać, gdy wierzchnie 2–3 cm przeschną | kaktus leśny bez ostrych kolców |
| Fiołek afrykański (Saintpaulia) | jasno, bez bezpośredniego słońca | podlewać od spodu wodą o temperaturze pokojowej | kwitnie przez większą część roku |
| Peperomia (Peperomia) | półcień do jasnego | między podlewaniami przesuszyć | niewielka, pasuje na półkę |
| Haworsja (Haworthia) | jasno, trochę słońca | latem co 2–3 tygodnie, zimą rzadko | przypomina mały aloes, ale aloes jest toksyczny |
| Pilea involucrata | półcień | równomiernie wilgotna, lubi wilgotne powietrze | niska i rozłożysta, dobra do terrarium |
| Nolina (Beaucarnea recurvata) | jasno, znosi słońce | oszczędnie, magazynuje wodę w zgrubiałej podstawie pnia | to nie jest prawdziwa palma |
| Aspidistra (Aspidistra elatior) | cień do półcienia | co 1–2 tygodnie | przetrwa w chłodnym, ciemnym przedpokoju |
| Storczyk falenopsis (Phalaenopsis) | jasno, rozproszone | moczyć korę co 7–10 dni i odsączyć | dotyczy Phalaenopsis, nie wszystkich storczyków |
| Bazylia i rozmaryn | słoneczne okno | bazylia wilgotno, rozmaryn raczej sucho | zioła kuchenne; kilka nadgryzionych liści nie szkodzi |
| Trawa dla kota (owies, pszenica, jęczmień) | jasne okno | utrzymywać wilgotną, wysiewać co 2–3 tygodnie | przeznaczona do jedzenia; zbyt dużo może wywołać wymioty |
Rośliny do salonu
Jeśli potrzebna jest wysokość, chamedora, areka i nolina są bezpieczną alternatywą dla monstery. Chamedora zniesie miejsce dalej od okna, dwie pozostałe potrzebują dużo światła.
Do pokoju od północy najpewniejszym wyborem jest aspidistra. Więcej wytrzymałych gatunków opisaliśmy w poradniku o roślinach doniczkowych łatwych w uprawie, gdzie przy każdej roślinie zaznaczono, czy jest bezpieczna dla zwierząt.
Rośliny na półkę, biurko i parapet
Peperomia, haworsja, Pilea involucrata i fiołek afrykański pozostają niewielkie, więc pasują na półkę lub biurko. Grudnik kwitnie w grudniu i jest bezpiecznym zamiennikiem gwiazdy betlejemskiej jako rośliny świątecznej.
Bazylia i rozmaryn to przydatny wyjątek od zasady, że zioła należą tylko do kuchni. Obie rośliny figurują jako nietoksyczne; jak przeprowadzić bazylię przez zimę, opisaliśmy w tekście bazylia w doniczce. Olejki eteryczne to inna sprawa: kilka z nich jest groźnych dla kotów, dlatego dyfuzory i buteleczki trzeba trzymać poza ich zasięgiem.
Jakie popularne rośliny doniczkowe są trujące dla kotów i psów?
Te rośliny można kupić niemal w każdym centrum ogrodniczym i markecie. Większość zawiera nierozpuszczalne kryształy szczawianu wapnia, które podrażniają jamę ustną, albo saponiny, które podrażniają żołądek.
- Lilie (Lilium) i liliowce (Hemerocallis): potencjalnie śmiertelne dla kotów. Niewielki kawałek liścia, płatek, pyłek zlizany z sierści czy woda z wazonu mogą wywołać ostrą niewydolność nerek. W domu z kotem nie powinno ich być, także w bukiecie.
- Sagowiec (Cycas revoluta): bardzo toksyczny, zwłaszcza dla psów. Trujące są wszystkie części, najbardziej nasiona, i może dojść do niewydolności wątroby. Mimo wyglądu nie jest palmą.
- Epipremnum, monstera, filodendron, difenbachia i zamiokulkas: kryształy szczawianu wapnia wywołują pieczenie w pyszczku, ślinienie, pocieranie pyszczka łapą i wymioty.
- Skrzydłokwiat (Spathiphyllum): nie jest prawdziwą lilią i nie zagraża nerkom, ale podrażnia jamę ustną tak samo jak epipremnum.
- Sansewieria i aloes: saponiny powodują wymioty i biegunkę, aloes także apatię.
- Cyklamen: najbardziej toksyczna jest bulwa. Powoduje wymioty i biegunkę, większa ilość może wpłynąć na pracę serca.
- Gwiazda betlejemska: tylko łagodnie toksyczna. Mleczny sok podrażnia pyszczek i żołądek, poważne zatrucia są rzadkie.
Jakie są objawy zatrucia rośliną u kota i psa?
Najczęstsze objawy to ślinienie, pocieranie pyszczka, wymioty, biegunka, brak apetytu i nietypowe zmęczenie. Przy roślinach zawierających szczawiany, takich jak epipremnum czy difenbachia, objawy pojawiają się zwykle po kilku minutach, bo zaczyna piec jama ustna.
Zatrucie lilią u kota jest bardziej podstępne. Pierwsze objawy, wymioty, osowiałość i odmowa jedzenia, mogą po kilku godzinach ustąpić, a uszkodzenie nerek rozwija się w ciągu kolejnych jednego do trzech dni. Kot, który miał jakikolwiek kontakt z lilią, powinien trafić do weterynarza, nawet jeśli wygląda na zdrowego.
Co zrobić, gdy zwierzę zjadło trującą roślinę?
- Odsunąć zwierzę od rośliny i usunąć resztki z pyszczka, jeśli da się to zrobić bezpiecznie.
- Natychmiast zadzwonić do swojego weterynarza lub najbliższej całodobowej lecznicy.
- Podać nazwę rośliny, ilość i czas zjedzenia. Zrobić zdjęcie rośliny albo zabrać etykietę.
- Nie wywoływać wymiotów i nie podawać soli, mleka ani oleju. Domowe sposoby mogą bardziej zaszkodzić niż pomóc; trzeba postępować według zaleceń weterynarza.
Jak oduczyć kota lub psa gryzienia roślin?
- Zaproponować coś lepszego. Doniczka trawy dla kota w jasnym miejscu często odciąga go od innych roślin. Nową warto wysiewać co dwa, trzy tygodnie, żeby trawa była zawsze świeża.
- Przenieść rośliny wyżej. Wysoka półka lub wisząca doniczka działa w przypadku większości psów. Koty skaczą, więc u nich ważniejszy od wysokości jest wybór bezpiecznej rośliny.
- Przykryć podłoże. Większe kamyki lub szyszki na powierzchni zapobiegają kopaniu i traktowaniu doniczki jak kuwety.
- Użyć środka odstraszającego. Gorzki spray dla zwierząt na liściach bezpiecznych roślin u części zwierząt działa; w przypadku lilii i sagowca nie wolno na nim polegać.
Czy rośliny i zioła można uprawiać wysoko, poza zasięgiem zwierząt?
Nasz ogród wertykalny bez wiercenia rozpiera się teleskopowym drążkiem między podłogą a sufitem, regulowany jest do 285 cm i na mniej niż 1 m² podłogi mieści dziewięć roślin, każda doniczka z 300 ml zbiornikiem na wodę. Górne doniczki trzymają zioła i mniejsze rośliny wysoko nad psem, ale zdeterminowany kot się wspina, więc należy sadzić w nim tylko bezpieczne gatunki. Urban Planty ogród wertykalny kosztuje 649 zł, z darmową wysyłką.
Frequently asked questions
Czy zielistka jest bezpieczna dla kota?
Tak. Zielistka figuruje w bazie ASPCA jako nietoksyczna dla kotów i psów. Koty chętnie ją skubią, a zjedzona w większej ilości może mimo to wywołać wymioty.
Czy lilie są niebezpieczne dla kotów?
Tak, prawdziwe lilie i liliowce należą do najgroźniejszych roślin dla kotów. Nawet pyłek lub woda z wazonu mogą doprowadzić do niewydolności nerek, więc po kontakcie kot musi od razu trafić do weterynarza.
Czy skrzydłokwiat jest trujący dla kota i psa?
Skrzydłokwiat jest trujący, ale inaczej niż prawdziwe lilie. Kryształy szczawianu wapnia podrażniają jamę ustną i wywołują ślinienie oraz wymioty, a nie niewydolność nerek.
Co zrobić, gdy pies zjadł sagowca?
Natychmiast zadzwonić do weterynarza lub całodobowej lecznicy. Sagowiec jest dla psów bardzo toksyczny, zwłaszcza nasiona, a wczesne leczenie daje największą szansę na ochronę wątroby.
