Od listopada do lutego rośliny doniczkowe mierzą się z trzema problemami naraz: krótkimi, szarymi dniami, suchym powietrzem z kaloryferów i zimną szybą kilka centymetrów od liści. Z zimna ginie ich niewiele. Znacznie więcej z powodu nadmiaru wody i braku światła.
Najkrótszy dzień roku trwa w Warszawie niespełna osiem godzin, w Gdańsku jeszcze krócej. W pochmurne dni nawet pokój od południa jest ciemny. Większość roślin zielonych niemal przestaje wtedy rosnąć. To normalne i zmienia to, czego potrzebują.
Zimą rośliny doniczkowe warto przestawić bliżej najjaśniejszego okna, zetrzeć kurz z liści i rozważyć lampę do roślin włączaną na 10 do 12 godzin dziennie. Podlewa się je mniej więcej o połowę rzadziej, dopiero gdy wierzchnie 2 do 3 cm ziemi przeschną. Trzeba je odsunąć od gorących kaloryferów i zimnej szyby, nie nawozić do marca i sprawdzać spód liści pod kątem przędziorków.
Co zmienia się zimą dla roślin doniczkowych?
Czynnikiem ograniczającym jest światło. Gdy go brakuje, rośliny wytwarzają mniej energii, rosną wolno i zużywają znacznie mniej wody. Mokra ziemia dłużej pozostaje mokra, dlatego przelanie to najczęstszy zimowy błąd.
Jednocześnie ogrzewanie wysusza powietrze. Wilgotność w mieszkaniu spada często do 30 do 40 procent, a wiele tropikalnych roślin zielonych najlepiej czuje się przy 50 do 60 procentach.
| Problem | Typowy objaw | Co pomaga |
|---|---|---|
| Za mało światła | długie, blade pędy, drobne nowe liście, roślina wygina się do okna | bliżej szyby, czyste liście, lampa do roślin |
| Za dużo wody | żółte, miękkie liście, stale mokra ziemia, ziemiórki | podlewanie dopiero po przeschnięciu 2 do 3 cm ziemi |
| Suche powietrze | brązowe, kruche końcówki i brzegi liści | grupowanie roślin, podstawka z keramzytem, nawilżacz |
| Zimna szyba, przeciąg | zwiotczałe liście lub ciemne, szkliste plamy po mroźnej nocy | izolacja pod doniczką, liście z dala od szyby |
| Przędziorki | drobne jasne kropki, pajęczynki pod liśćmi | prysznic, izolacja, powtarzanie przez 2 do 3 tygodni |
| Niedawna zmiana miejsca | opadanie liści w ciągu 2 do 4 tygodni | zostawić roślinę w jednym miejscu, oszczędnie podlewać |
Jak zapewnić roślinom więcej światła zimą?
Najprościej przestawić rośliny bliżej okna. Światła szybko ubywa wraz z odległością: metr od szyby roślina dostaje go znacznie mniej niż na samym parapecie, często mniej niż połowę. Miejsce dobre w czerwcu w grudniu bywa za ciemne.
Okno południowe lub zachodnie zimą rzadko parzy rośliny zielone, więc te, które latem stały w głębi pokoju, mogą teraz trafić tuż pod szybę. Jeśli pokój ma okna od północy, przydatny będzie nasz przegląd roślin do ciemnych pomieszczeń.
Po co przecierać liście?
Warstwa kurzu na dużym liściu zatrzymuje część i tak skąpego światła. Duże, gładkie liście, na przykład fikusa sprężystego czy monstery, przeciera się miękką, wilgotną ściereczką, podtrzymując liść od spodu.
Nabłyszczacze do liści, mleko czy olej nie są dobrym pomysłem, bo zostawiają film, na którym kurz osiada jeszcze szybciej. Rośliny o owłosionych liściach, takie jak fiołek afrykański, czyści się suchym, miękkim pędzelkiem.
Czy warto kupić lampę do roślin?
Do ziół, rozsad i roślin w ciemnych pokojach tak. Biała lampa LED o pełnym spektrum wygląda w salonie naturalnie i zużywa mało prądu. Małe lampy z klipsem można kupić w marketach budowlanych i ogrodniczych od około 80 zł.
Lampę zawiesza się w odległości zalecanej przez producenta, zwykle 20 do 40 cm nad liśćmi, i włącza z programatorem na 10 do 12 godzin dziennie. Rośliny potrzebują też nocnej ciemności, więc światło przez całą dobę nie pomaga.
Jak często podlewać rośliny doniczkowe zimą?
Większość roślin zielonych potrzebuje mniej więcej o połowę mniej wody niż latem. Nie podlewa się ich w ustalone dni. Wystarczy włożyć palec w ziemię i podlać dopiero wtedy, gdy wierzchnie 2 do 3 cm są suche, wodą o temperaturze pokojowej.
Kaktusy i wiele sukulentów trzymanych w chłodnym pomieszczeniu potrzebuje bardzo mało wody, często przez kilka tygodni wcale. Kaktusy pewniej kwitną po chłodnej, suchej zimie w temperaturze około 5 do 12 °C. Rośliny kwitnące zimą, jak grudnik, lubią równomiernie wilgotną ziemię. Szczegóły w poradniku o podlewaniu roślin doniczkowych.
Co robić z suchym powietrzem z kaloryferów?
Parapet tuż nad kaloryferem to zimą najtrudniejsze miejsce w mieszkaniu. Ciepłe, suche powietrze unosi się wzdłuż liści, a ziemia wysycha od spodu. Typowy skutek to brązowe, kruche końcówki liści.
Jeśli to możliwe, wrażliwe rośliny lepiej przenieść na parapet bez kaloryfera albo położyć na parapecie szeroką deskę, która odchyli ciepłe powietrze od doniczek. Kaktusy, sukulenty i sansewieria znoszą takie miejsce znacznie lepiej niż kalatee czy paprocie.
- Grupowanie roślin. Liście oddają wilgoć, więc wokół grupy roślin powietrze jest nieco wilgotniejsze.
- Podstawka z keramzytem. Doniczkę stawia się na keramzycie lub żwirku zalanym wodą tak, by dno doniczki było nad lustrem wody, a korzenie pozostały suche.
- Nawilżacz powietrza. Tylko on wyraźnie podnosi wilgotność w całym pokoju. Celem jest 40 do 60 procent.
- Higrometr. Tani cyfrowy pokaże, czy powietrze jest naprawdę suche.
Grupowanie roślin przy jasnym oknie jest łatwiejsze, gdy wykorzystuje się wysokość. Ogród wertykalny bez wiercenia rozpiera się teleskopowym drążkiem między podłogą a sufitem, do 285 cm, i mieści dziewięć roślin na mniej niż 1 m² podłogi, każda doniczka ze zbiornikiem na 300 ml wody. Urban Planty Ogród Wertykalny kosztuje 649 zł z darmową dostawą.
Czy zraszanie liści pomaga?
Mniej, niż się sądzi. Mgiełka podnosi wilgotność przy liściach tylko na kilka minut, potem powietrze jest równie suche jak wcześniej. Na owłosionych liściach krople mogą zostawiać plamy.
Czy zimne parapety i przeciągi szkodzą roślinom?
W mroźną noc powietrze tuż przy szybie, a także kamienny lub konglomeratowy parapet pod doniczką, mogą być o kilka stopni zimniejsze niż pokój. Większość roślin tropikalnych źle znosi korzenie w temperaturze poniżej około 15 °C. Pomaga podkładka z korka, deseczka lub płyta styropianu pod doniczką.
Liście nie powinny dotykać szyby, a na noc nie warto zaciągać zasłon między roślinami a pokojem, bo zostają wtedy w zimnej strefie. Lepiej wietrzyć krótko i intensywnie przez pięć do dziesięciu minut niż trzymać okno uchylone godzinami, a wrażliwe rośliny odsunąć z przeciągu.
Czy rośliny doniczkowe trzeba nawozić zimą?
Większość nie potrzebuje nawozu od listopada do lutego. Roślina w spoczynku pobiera go niewiele, a niewykorzystane sole gromadzą się w ziemi i mogą uszkodzić korzenie. Nawożenie wznawia się w marcu, gdy pojawiają się nowe liście.
Wyjątkiem są rośliny, które wyraźnie rosną, na przykład pod lampą, oraz zioła na jasnym parapecie. Można im dawać połowę dawki co cztery do sześciu tygodni.
Jakie szkodniki rozmnażają się zimą na roślinach doniczkowych?
Przędziorki uwielbiają ciepłe, suche powietrze, więc ogrzewane pokoje są dla nich idealne. Gołym okiem są prawie niewidoczne. Należy szukać drobnych jasnych kropek na liściach, matowego, szarawego nalotu, a później cienkich pajęczynek między liśćmi i łodygami.
- Zaatakowaną roślinę odsuwa się od pozostałych.
- Liście, zwłaszcza od spodu, spłukuje się letnią wodą pod prysznicem.
- Zabieg powtarza się co kilka dni przez dwa do trzech tygodni, bo z jaj wylęgają się nowe roztocza.
- Przy silnym porażeniu można użyć preparatu na bazie mydła potasowego lub oleju roślinnego albo zamówić roztocza drapieżne w sklepie ogrodniczym lub przez internet.
Dlaczego roślinie opadają liście po przestawieniu?
Rośliny dostosowują liście do światła w miejscu, w którym stoją. Po przeniesieniu, zwłaszcza w ciemniejsze miejsce albo z ciepłej, jasnej szklarni do mieszkania, część liści przestaje się opłacać i roślina je zrzuca. Słynie z tego fikus benjamina.
Pewne opadanie liści w pierwszych dwóch do czterech tygodni jest normalne. Najlepiej wybrać miejsce, zostawić tam roślinę i nie przestawiać jej ponownie, nie nawozić ani nie podlewać obficiej. Roślinę kupioną w mróz warto owinąć papierem i nie zostawiać jej w zimnym samochodzie.
Zimowa lista kontrolna dla roślin doniczkowych
- Przestawić rośliny na odległość mniejszą niż metr od najjaśniejszego okna.
- Raz w miesiącu przetrzeć duże liście z kurzu.
- Podlewać dopiero, gdy wierzchnie 2 do 3 cm ziemi są suche, wodą o temperaturze pokojowej.
- Wylać wodę z podstawki po 15 do 20 minutach.
- Odsunąć wrażliwe rośliny od kaloryferów i zimnej szyby.
- Podłożyć korek lub drewno pod doniczki na kamiennych parapetach.
- Nie nawozić do marca.
- Co tydzień lub dwa sprawdzać spód liści.
- Przesadzać dopiero wiosną, chyba że korzenie gniją.
Frequently asked questions
Jak często podlewać rośliny doniczkowe zimą?
Większość roślin doniczkowych potrzebuje zimą mniej więcej o połowę mniej wody niż latem. Podlewa się je dopiero po przeschnięciu wierzchnich 2 do 3 cm ziemi, a kaktusy w chłodnym pomieszczeniu trzyma się niemal na sucho.
Czy zraszać rośliny doniczkowe zimą?
Zraszanie roślin doniczkowych podnosi wilgotność tylko na kilka minut, więc niewiele daje przy suchym zimowym powietrzu. Lepiej działają grupowanie roślin, podstawka z keramzytem lub nawilżacz.
Czy rośliny doniczkowe nawozi się zimą?
Większość roślin doniczkowych odpoczywa od listopada do lutego i nie potrzebuje nawozu. Rośliny rosnące pod lampą mogą dostawać połowę dawki co cztery do sześciu tygodni.
Dlaczego zimą roślinom brązowieją końcówki liści?
Brązowe, kruche końcówki liści roślin doniczkowych zimą zwykle oznaczają suche powietrze z ogrzewania. Pomaga odsunięcie rośliny od kaloryfera oraz grupowanie roślin lub nawilżacz.
Jak rozpoznać przędziorki na roślinie doniczkowej?
Przędziorki zostawiają na liściach roślin doniczkowych drobne jasne kropki, a później cienkie pajęczynki od spodu. Roślinę spłukuje się pod prysznicem i powtarza zabieg co kilka dni przez dwa do trzech tygodni.
