Chili to w rzeczywistości roślina wieloletnia. Na balkonie kończy ją pierwszy przymrozek, w mieszkaniu może jednak przetrwać zimę i w kolejnym roku zakwitnąć oraz owocować wcześniej niż nowa rozsada. Listopad to czas, by zdecydować, które rośliny trafią do domu.
W Polsce chili uprawia się zwykle jak roślinę jednoroczną, bo nie znosi chłodu. Przy nocach poniżej 10 °C przestaje rosnąć, a kilka stopni powyżej zera uszkadza liście i młode pędy. Ciepły pokój z kaloryferem też nie jest dobrym miejscem: roślina słabnie i atakują ją szkodniki.
Rozwiązanie leży pośrodku: przycięta roślina w chłodnym i jasnym miejscu. Poniżej opisujemy zimowanie, a potem cały sezon uprawy chili w doniczce, od marcowego przesadzania po ostatni jesienny zbiór.
Papryczki chili w doniczce należy wnieść do domu przed pierwszym przymrozkiem, przyciąć do szkieletu wysokości 10–20 cm i ustawić w jasnym miejscu w temperaturze 10–15 °C. Zimą podlewa się je tylko wtedy, gdy ziemia przeschnie na kilka centymetrów, bez nawożenia. W marcu przesadza się je do 5–10 litrów świeżego podłoża, a po zimnych ogrodnikach wystawia na słońce na co najmniej sześć godzin dziennie.
Jak przezimować chili w doniczce?
Zimowanie ma sens w przypadku zdrowych roślin bez szkodników. Jeśli chili wciąż stoi na zewnątrz, trzeba je wnieść, gdy tylko temperatura nocą spadnie poniżej 10 °C, a na pewno przed pierwszym przymrozkiem. Wystarczy pięć kroków.
- Zebrać wszystkie owoce, także zielone. Zimą już nie dojrzeją.
- Czystym, ostrym sekatorem przyciąć roślinę do głównych pędów, około 10–20 cm nad ziemią. Na każdym pędzie zostawić kilka węzłów, z których wiosną wyrosną nowe przyrosty.
- Obejrzeć spód liści i łodygi. Mszyce i przędziorki to najczęstszy powód, dla którego zimowane chili nie dożywa wiosny.
- Ustawić roślinę w jasnym miejscu w temperaturze 10–15 °C: w chłodniejszej sypialni, na klatce schodowej, w nieogrzewanej oranżerii lub na parapecie z dala od kaloryfera.
- Podlewać oszczędnie, mniej więcej co dwa, trzy tygodnie, i tylko wtedy, gdy ziemia przeschnie na kilka centymetrów. Do wiosny nie nawozić.
Roślina najpewniej zrzuci resztę liści. To normalne i nie oznacza, że zamarła. Dopóki pędy są zielone i jędrne, żyje.
Jakie odmiany chili nadają się do doniczki?
Najlepiej sprawdzają się odmiany Capsicum annuum, które pozostają zwarte i szybko owocują. Gatunki wymagające długiego, ciepłego sezonu rosną w doniczce, ale są bardziej pracochłonne.
- Apache: zwarta odmiana F1, około 50 cm wysokości, z dużą liczbą średnio ostrych owoców.
- Prairie Fire i Numex Twilight: bardzo niskie, 20–30 cm, z drobnymi, wzniesionymi owocami, które w trakcie dojrzewania zmieniają kolor. Dobre na parapet.
- Cayenne i jalapeño: wyższe, 60–90 cm, najlepiej w doniczce o pojemności około 10 litrów, z podporą.
- Habanero: gatunek Capsicum chinense, bardzo ostry, potrzebuje dużo ciepła i długiego sezonu. W polskim lecie przezimowana roślina owocuje znacznie pewniej niż nowa.
- Rocoto: gatunek Capsicum pubescens o owłosionych liściach lepiej znosi chłodne noce i dobrze zimuje, ale dorasta wysoko i potrzebuje dużej donicy.
Jaka doniczka i jakie podłoże dla chili?
Większość odmian potrzebuje doniczki o pojemności 5–10 litrów, niskim odmianom ozdobnym wystarczą trzy. Konieczne są otwory odpływowe. Terakota oddycha i latem szybciej przesycha, plastik dłużej trzyma wilgoć.
Przezimowaną roślinę przesadza się w marcu, gdy trafia w cieplejsze miejsce i zaczyna wypuszczać pędy. Najlepsze jest dobre podłoże do warzyw lub pomidorów z garścią perlitu dla lepszego drenażu.
Kto wiosną chce wyhodować także nowe rośliny, znajdzie siew krok po kroku w artykule uprawa chili z nasion w siedmiu krokach. Sieje się wcześnie, w styczniu lub lutym.
Ile słońca i wody potrzebuje chili?
Chili potrzebuje co najmniej sześciu godzin bezpośredniego słońca dziennie. Najlepszy jest balkon południowy lub południowo-zachodni, na północnym prawie nie owocuje. Na stałe wystawia się je po zimnych ogrodnikach, w połowie maja, gdy noce są już stale cieplejsze niż 10 °C. Do pełnego słońca roślinę przyzwyczaja się przez tydzień.
Podlewa się obficie, gdy wierzchnie 2–3 cm ziemi przeschną, a wodę z podstawki wylewa po pół godzinie. W upały mała doniczka w słońcu może potrzebować wody codziennie, większa co drugi dzień. Nieregularne podlewanie, raz susza, raz zalanie, to częsta przyczyna opadania kwiatów.
Kiedy i czym nawozić chili?
Nawożenie zaczyna się wtedy, gdy przezimowana lub nowa roślina wiosną rusza ze wzrostem, najpierw połową dawki zrównoważonego nawozu płynnego. Gdy pojawią się pierwsze kwiaty, przechodzi się na nawóz z większą ilością potasu, na przykład nawóz do pomidorów, co 7–14 dni zgodnie z etykietą.
Nadmiar azotu widać po bujnej, ciemnozielonej roślinie z niewielką liczbą kwiatów. We wrześniu dawki się zmniejsza, a do wiosny nawożenie przerywa.
Jak ręcznie zapylić chili w mieszkaniu?
Kwiaty chili są samopylne, każdy ma pylniki i znamię słupka. Na zewnątrz zapylają je wiatr i owady, na parapecie albo na oszklonym balkonie trzeba im pomóc.
Małym, miękkim pędzelkiem delikatnie muska się wnętrze każdego otwartego kwiatu, przechodząc od kwiatu do kwiatu. Powtarza się to co drugi dzień w czasie kwitnienia, najlepiej w południe, gdy jest ciepło, a pyłek suchy. Pomaga też lekkie potrząsanie pędami.
Kwiaty opadają również z innych powodów: przy nocach poniżej około 15 °C, przy upale powyżej 30 °C w dzień i przy suszy.
Jakie szkodniki atakują chili w doniczce?
- Mszyce: zielone lub czarne kolonie na wierzchołkach pędów i spodzie liści, liście często się kleją. Spłukuje się je mocnym strumieniem wody lub opryskuje roztworem mydła potasowego.
- Przędziorki: drobne jasne plamki na liściach i cienka pajęczynka między nimi, zwłaszcza zimą w ciepłym i suchym powietrzu. Pomaga regularne zraszanie i spłukiwanie liści, odsunięcie rośliny od kaloryfera, a przy silnym ataku drapieżne roztocza.
Zaatakowaną roślinę warto odizolować od innych, dopóki problem nie zniknie. Przed wniesieniem do domu jesienią i przed wystawieniem wiosną trzeba ją dokładnie obejrzeć.
Kiedy chili jest dojrzałe i jak je zbierać?
Papryczki można zbierać zielone, ale te, które osiągnęły docelowy kolor odmiany, są bardziej aromatyczne i często ostrzejsze. U większości odmian od kwiatu do dojrzałego owocu mija sześć do dziesięciu tygodni, u habanero dłużej.
Owoców nie należy zrywać, bo pędy łatwo się łamią. Odcina się je nożyczkami, zostawiając krótką szypułkę. Regularny zbiór pobudza roślinę do kwitnienia. Przy bardzo ostrych odmianach lepiej założyć rękawiczki i nie dotykać oczu.
Co robić z chili miesiąc po miesiącu?
| Miesiąc | Co robić |
|---|---|
| październik | Gdy temperatura nocą spadnie poniżej 10 °C, wnieść roślinę do domu i sprawdzić, czy nie ma szkodników. |
| listopad–luty | Przycięta roślina w 10–15 °C, jasno, mało wody, bez nawozu. |
| styczeń–luty | Siew nowych roślin w cieple. |
| marzec | Przesadzenie do świeżego podłoża, cieplejsze miejsce, więcej wody, pierwsze nawożenie. |
| kwiecień | W ciepłe dni na kilka godzin na balkon, na noc do domu. |
| maj | Po zimnych ogrodnikach na stałe na słoneczny balkon. |
| czerwiec–lipiec | Kwitnienie: nawóz potasowy, równomierne podlewanie, w razie potrzeby zapylanie pędzelkiem. |
| sierpień–wrzesień | Główny zbiór, regularne odcinanie dojrzałych owoców. |
Gdzie posadzić zioła, które pasują do chili?
Chili w doniczce o pojemności 5–10 litrów potrzebuje własnego miejsca na podłodze balkonu. Bazylia, pietruszka, oregano i tymianek, których używa się w kuchni razem z nim, mogą natomiast rosnąć w pionie. Ogród wertykalny bez wiercenia ma teleskopowy drążek rozpierany między podłogą a sufitem, regulowany do 285 cm, dlatego sprawdzi się także w wynajmowanym mieszkaniu.
Na mniej niż metrze kwadratowym podłogi mieści dziewięć roślin. Każda doniczka ma zbiornik na 300 ml wody, więc wystarczy podlewać raz lub dwa razy w tygodniu. Może stać na balkonie albo w mieszkaniu przy oknie. Urban Planty ogród wertykalny kosztuje 649 zł z darmową dostawą. O tym, które zioła radzą sobie na zewnątrz, piszemy w poradniku ogródek ziołowy na balkonie.
Frequently asked questions
W jakiej temperaturze trzeba wnieść chili do domu?
Chili w doniczce wnosi się do domu, gdy temperatura w nocy spada poniżej 10 °C. Nie warto czekać na pierwszy przymrozek, który uszkadza liście i pędy.
Jak przezimować chili w mieszkaniu?
Chili przycina się do głównych pędów na wysokość 10–20 cm, ustawia w jasnym miejscu w 10–15 °C i podlewa tylko wtedy, gdy ziemia przeschnie na kilka centymetrów. Zimą się go nie nawozi.
Jak duża doniczka jest potrzebna dla chili?
Większość odmian chili potrzebuje doniczki o pojemności 5–10 litrów z otworami odpływowymi. Niskie odmiany, takie jak Prairie Fire i Numex Twilight, rosną także w mniejszych.
Dlaczego chili zrzuca kwiaty?
Chili zrzuca kwiaty najczęściej przy nocach poniżej 15 °C, upale powyżej 30 °C, suszy lub nieregularnym podlewaniu. W mieszkaniu kwiaty trzeba też zapylać pędzelkiem.
Kiedy papryczki chili są dojrzałe?
Papryczki chili są dojrzałe, gdy osiągną docelowy kolor odmiany, najczęściej czerwony. U większości odmian trwa to sześć do dziesięciu tygodni od kwitnienia, ale zielone owoce można zbierać wcześniej.
