PL 
English
Italiano
Slovenščina
Čeština
Deutsch
Magyar
Slovenčina
Pelargonie pochodzą z południowej Afryki i nie znoszą mrozu, więc pierwszy przymrozek kończy ich sezon na balkonie. Dobrze przezimowana roślina zakwita jednak w kolejnym roku wcześniej i obficiej niż nowa sadzonka kupiona w maju. Zimowanie pelargonii nie jest trudne, jeśli metoda pasuje do miejsca, jakim się dysponuje.
Potocznie bywają nazywane geranium, choć botanicy zaliczają je do rodzaju Pelargonium. Na polskich balkonach królują pelargonie rabatowe o okrągłych liściach i zwisające pelargonie bluszczolistne, które zdobią skrzynki od maja do października.
Poniżej wyjaśniamy, kiedy zabrać je do domu, porównujemy trzy sposoby zimowania i opisujemy, czego potrzebują w lutym i marcu, gdy zaczyna się nowy sezon.
Pelargonie zabiera się z balkonu, gdy nocą temperatura spada do około 5 °C, zawsze przed pierwszym przymrozkiem. Najlepiej zimują w jasnym i chłodnym miejscu, w temperaturze 5 do 10 °C, lekko przycięte i bardzo oszczędnie podlewane. W ciemnej piwnicy trzeba je mocno przyciąć i trzymać prawie na sucho. W lutym lub marcu przesadza się je, przycina i przestawia w cieplejsze i jaśniejsze miejsce.
Kiedy zabrać pelargonie z balkonu?
Pelargonie znoszą krótki spadek temperatury do kilku stopni powyżej zera, ale mróz niszczy liście i miękkie pędy. Do domu trafiają, gdy nocą temperatura utrzymuje się na poziomie około 5 °C. W większości Polski to pierwsza połowa października, na zachodzie i w dużych miastach zwykle nieco później.
Przed przeniesieniem warto usunąć przekwitłe kwiaty, żółte liście i chwasty ze skrzynki. Trzeba też obejrzeć spodnią stronę liści. Mączliki i mszyce wniesione do mieszkania szybko mnożą się w cieple.
Jaki sposób zimowania pelargonii jest najlepszy?
To zależy od miejsca. Zimą pelargonie odpoczywają i potrzebują chłodu. W ogrzewanym pokoju w temperaturze 20 °C rosną dalej, ale przy słabym zimowym świetle wypuszczają długie, blade i wiotkie pędy.
| Sposób | Temperatura i światło | Przycinanie | Podlewanie | Dla kogo |
|---|---|---|---|---|
| Jasno i chłodno | 5 do 10 °C, jasne okno, klatka schodowa, nieogrzewany pokój | umiarkowane, o około jedną trzecią | mało, co 2 do 3 tygodni | większość odmian, także pelargonie wielkokwiatowe |
| Ciemno i zimno (piwnica, garaż) | 4 do 8 °C, ciemno | mocne, do 10 do 15 cm, bez liści | prawie wcale, łyk wody co 4 do 6 tygodni | pelargonie rabatowe i bluszczolistne |
| Sadzonki na parapecie | 15 do 20 °C, jasny parapet | ścina się tylko wierzchołki | lekko wilgotne podłoże | mało miejsca, stare zdrewniałe rośliny |
Zimowanie w jasnym i chłodnym miejscu jest najpewniejsze. Rośliny zachowują część liści, wiosną szybciej ruszają i wcześniej kwitną. Sprawdzi się nieogrzewana klatka schodowa z oknem, chłodna sypialnia, oszklona weranda lub jasny garaż, o ile nie ma w nich mrozu.
W ciemności roślina prawie całkowicie zatrzymuje wzrost. To działa, gdy piwnica jest naprawdę chłodna i sucha. W ciepłym i ciemnym pomieszczeniu, na przykład obok pieca, rośliny wyczerpują się i zaczynają gnić.
Tradycyjnie pelargonie zimowano też z gołym korzeniem: otrząsa się ziemię, zawija rośliny w gazetę lub wkłada do papierowej torby i wiesza w chłodnej piwnicy. Ten sposób oszczędza miejsce, ale jest bardziej ryzykowny. Korzenie mogą przeschnąć albo spleśnieć, więc strat jest więcej.
Jak przyciąć pelargonie przed zimą?
Siła cięcia zależy od wybranej metody. Rośliny zimujące w jasnym miejscu skraca się tylko na tyle, by łatwo je przenieść, a ostateczny kształt nadaje się im wiosną. Rośliny przeznaczone do ciemnej piwnicy przycina się mocno.
- Usunąć wszystkie kwiaty i pąki. Zimą roślina nie powinna tracić energii na kwitnienie.
- Obciąć żółte, suche i uszkodzone liście. Na martwych liściach najłatwiej rozwija się szara pleśń.
- Przy zimowaniu w jasnym miejscu skrócić pędy o około jedną trzecią, do 20 do 25 cm.
- Przy zimowaniu w ciemności przyciąć je do 10 do 15 cm i usunąć prawie wszystkie liście.
- Ciąć ostrym, czystym sekatorem kilka milimetrów nad węzłem liściowym.
Jak podlewać pelargonie zimą?
Bardzo oszczędnie. Zimujące pelargonie dużo częściej giną od nadmiaru wody niż od jej braku. W jasnym i chłodnym miejscu podlewa się je, gdy podłoże przeschnie na kilka centymetrów w głąb, zwykle co dwa do trzech tygodni, i tylko tyle, by lekko je zwilżyć.
W piwnicy wystarczy łyk wody co cztery do sześciu tygodni, żeby łodygi się nie pomarszczyły. Od października do lutego nie nawozi się. Jak rozpoznać, że roślina naprawdę potrzebuje wody, opisujemy w poradniku podlewanie roślin doniczkowych.
Jak przezimować pelargonie w postaci sadzonek?
Gdy brakuje chłodnego pomieszczenia na całe skrzynki, można przezimować same sadzonki. Doniczka o średnicy 8 cm zajmuje niewiele miejsca na parapecie, a młode rośliny wiosną często kwitną lepiej niż stare i zdrewniałe.
Najłatwiej ukorzeniają się sadzonki pobrane w sierpniu i wrześniu. Pobrane w październiku, przy zabieraniu skrzynek z balkonu, też się przyjmą, ale korzenie tworzą się wolniej.
- Ściąć 8 do 10 cm wierzchołki zdrowych pędów, tuż pod węzłem liściowym.
- Usunąć dolne liście i wszystkie pąki, zostawiając u góry dwa lub trzy liście.
- Pozostawić miejsce cięcia na kilka godzin do obeschnięcia.
- Wsadzić sadzonki na głębokość 2 do 3 cm do małych doniczek z ziemią do wysiewu lub mieszanką ziemi i piasku.
- Postawić je na jasnym parapecie w temperaturze 15 do 20 °C i nie przykrywać folią, bo pod nią sadzonki pelargonii łatwo gniją.
Korzenie tworzą się w ciągu trzech do czterech tygodni, a nowy liść na wierzchołku oznacza, że sadzonka się przyjęła. Podobnie można przezimować w mieszkaniu papryczki, o czym piszemy w tekście papryczki chili w doniczce.
Co robić z pelargoniami w lutym i marcu?
Gdy dni się wydłużają, pelargonie budzą się do wzrostu. Od połowy lutego do połowy marca przygotowuje się je do nowego sezonu.
- Przesadzanie: otrząsnąć starą ziemię i posadzić roślinę w świeżym podłożu do roślin balkonowych, w razie potrzeby w nieco większej doniczce.
- Przycinanie: każdy pęd skrócić do dwóch lub trzech oczek, usunąć długie i blade pędy wyrosłe zimą.
- Więcej światła i ciepła: przestawić rośliny do najjaśniejszego okna, w temperaturę 12 do 18 °C.
- Więcej wody: stopniowo zwiększać podlewanie, gdy pojawią się nowe liście. Od kwietnia nawozić co dwa tygodnie nawozem do roślin balkonowych.
- Hartowanie: w kwietniu w ciepłe dni wystawiać je na kilka godzin na balkon. Na stałe wracają tam po zimnych ogrodnikach, w drugiej połowie maja.
Jeśli balustrada jest już zajęta, część sadzonek lub ziół można wiosną posadzić w pionie. Ogród wertykalny bez wiercenia rozpiera się między podłogą a sufitem, mieści dziewięć doniczek ze zbiornikiem na 300 ml wody i zajmuje mniej niż 1 m² podłogi. Urban Planty ogród wertykalny kosztuje 649 zł z darmową wysyłką.
Jakie problemy pojawiają się przy zimowaniu pelargonii?
- Szara pleśń: szary, puszysty nalot na liściach i łodygach, sprzyjają mu chłodne, wilgotne powietrze i martwe liście. Porażone części usunąć, wietrzyć i ograniczyć podlewanie.
- Długie, blade pędy: w pomieszczeniu jest za ciepło w stosunku do ilości światła. Roślinę przestawić w chłodniejsze lub jaśniejsze miejsce, a pędy skrócić wiosną.
- Żółknięcie i opadanie liści: w umiarkowanym stopniu to zimą normalne. Opadłe liście należy regularnie zbierać.
- Czarne łodygi u nasady: gnicie spowodowane mokrym podłożem. Zdrowe wierzchołki można jeszcze ukorzenić jako sadzonki.
- Mączliki i mszyce: częstsze w ciepłych pomieszczeniach. Rośliny trzeba regularnie oglądać i usuwać zaatakowane liście.
Na marginesie: balkonowe „geranium” to botanicznie pelargonia, a prawdziwe geranium to bodziszek, wieloletnia bylina ogrodowa. Obie nazwy pochodzą z greki, geranos to żuraw, a pelargos bocian, od owoców w kształcie ptasiego dzioba.
Frequently asked questions
Kiedy zabrać pelargonie z balkonu do domu?
Pelargonie zabiera się, gdy nocą temperatura spada do około 5 °C, zawsze przed pierwszym przymrozkiem. W większości Polski jest to pierwsza połowa października.
Czy pelargonie mogą zimować w ciemnej piwnicy?
Tak, jeśli piwnica jest chłodna, 4 do 8 °C, i sucha. Pelargonie trzeba wcześniej przyciąć do 10 do 15 cm, usunąć liście i podlewać tylko łykiem wody co cztery do sześciu tygodni.
Jak często podlewać pelargonie zimą?
Pelargonie zimujące w jasnym i chłodnym miejscu podlewa się co dwa do trzech tygodni, gdy podłoże przeschnie na kilka centymetrów. Nadmiar wody powoduje gnicie łodyg, a nawozić zaczyna się dopiero wiosną.
Czy pelargonie przycina się jesienią czy wiosną?
Jesienią pelargonie skraca się tyle, ile wymaga sposób zimowania, mocniej przy ciemnej piwnicy. Właściwe cięcie, do dwóch lub trzech oczek na pędzie, wykonuje się w lutym lub marcu.
Czy pelargonie mogą zostać na balkonie przez zimę?
W polskim klimacie nie, ponieważ mróz je zabija. Nawet przy osłoniętej ścianie ryzyko jest w typowej zimie zbyt duże, dlatego pelargonie trzeba zabrać do środka.
